नवी दिल्ली : इराणमध्ये महागाईविरोधात १३ दिवसांपासून सुरू असलेल्या निदर्शनांमध्ये गुरुवारी रात्री परिस्थिती आणखी बिकट झाली. सीएनएनच्या वृत्तानुसार, देशभरातील १०० हून अधिक शहरांमध्ये निदर्शने पसरली आहेत.निदर्शकांनी रस्ते अडवले आणि जाळपोळ केली, खमेनीचा मुत्यू आणि इस्लामिक रिपब्लिकचा मुत्यू अशा घोषणा देत. काही ठिकाणी निदर्शकांनी क्राउन प्रिन्स रझा पहलवी यांना पाठिंबा दर्शविला आणि ही शेवटची लढाई आहे, शाह पहलवी परत येतील असे घोषणा दिल्या. अमेरिकन मानवाधिकार संस्थेच्या मते, निदर्शनांदरम्यान झालेल्या हिंसाचारात आठ मुलांसह ४५ जणांचा मृत्यू झाला आहे. एका पोलिस अधिकार्यावर चाकूने वार करण्यात आले. २२७० हून अधिक लोकांना ताब्यात घेण्यात आले आहे. देशभरात इंटरनेट आणि फोन सेवा बंद करण्यात आल्या आहेत. तेहरान विमानतळ देखील बंद करण्यात आले आहे आणि लष्कराला सतर्क ठेवण्यात आले आहे.
निर्वासित प्रिन्स रझा पहलवींकडून रस्त्यावर उतरण्याचे आवाहन
तेहरानमधील बाजारपेठा बंद राहिल्या आणि विद्यार्थ्यांनी विद्यापीठ परिसर व्यापला. त्यानंतर लगेचच, सरकारने देशभरातील इंटरनेट आणि फोन लाईन्स कापल्या, ज्याला इंटरनेट वॉचडॉग नेटब्लॉक्सने हिंसक कारवाईची तयारी म्हणून वर्णन केले. तरीही, काही लोक स्टारलिंक सारख्या प्लॅटफॉर्मद्वारे व्हिडिओ पोस्ट करत आहेत. गुरुवारी निर्वासित प्रिन्स रझा पहलवी यांनी लोकांना रस्त्यावर उतरण्याचे आवाहन केल्यानंतर निदर्शने तीव्र झाली. रझा पहलवी हे इराणचे शेवटचे शाह मोहम्मद रझा पहलवी यांचे पुत्र आहेत. त्यांचे वडील १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीदरम्यान पदच्युत झाले होते. प्रिन्स पहलवी सध्या अमेरिकेत राहतात. पहलवी यांनी लिहिले, मी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचे कौतुक करतो. मुक्त जगाचे नेते म्हणून त्यांनी पुन्हा एकदा सरकारला जबाबदार धरण्याची गरज अधोरेखित केली आहे. आता इतरांनी त्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवण्याची, त्यांचे मौन सोडण्याची आणि इराणी जनतेच्या समर्थनार्थ ठोस कारवाई करण्याची वेळ आली आहे.
जर निदर्शक मारले गेले तर आम्ही हल्ला करू
या अशांततेच्या दरम्यान, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा निदर्शक मारले गेले तर इराणवर हल्ला करण्याची धमकी दिली आहे. ट्रम्प म्हणाले, मी त्यांना सांगितले आहे की जर त्यांनी लोकांना मारायला सुरुवात केली, जसे ते त्यांच्या दंगलींमध्ये करतात, तर आम्ही त्यांना खूप जोरदारपणे लक्ष्य करू.
इराणमध्ये महागाईमुळे जनतेचा रोष वाढला
आर्थिक संकटामुळे देशभर जनरल झेडचा राग वाढत आहे. डिसेंबर २०२५ मध्ये, इराणी चलन, रियाल, प्रति अमेरिकन डॉलर सुमारे १.४५ दशलक्ष पर्यंत घसरले, जो आतापर्यंतचा सर्वात कमी स्तर आहे. वर्षाच्या सुरुवातीपासून रियालचे मूल्य जवळजवळ निम्मे झाले आहे. येथे महागाई शिखरावर पोहोचली आहे. अन्नधान्याच्या किमती ७२ ने आणि औषधांच्या किमती ५० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. शिवाय, २०२६ च्या अर्थसंकल्पात कर ६२ टक्क्यांनी ने वाढवण्याच्या सरकारच्या प्रस्तावामुळे व्यापक जनक्षोभ निर्माण झाला आहे.
क्राउन प्रिन्सकडे सत्ता हस्तांतरित करण्याची मागणी
इराणमध्ये १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीनंतर, अयातुल्ला रुहोल्ला खोमेनी सत्तेवर आले. त्यांनी १९७९ ते १९८९ पर्यंत १० वर्षे सर्वोच्च नेते म्हणून काम केले. त्यांचे उत्तराधिकारी अयातुल्ला अली खामेनी हे १९८९ पासून ३७ वर्षे सत्तेत आहेत. इराण आर्थिक संकट, उच्च महागाई, आंतरराष्ट्रीय निर्बंध, बेरोजगारी, चलनाचे अवमूल्यन आणि वारंवार होणारे जनआंदोलन यासारख्या गंभीर आव्हानांना तोंड देत आहे. ४७ वर्षांनंतर, सध्याच्या आर्थिक संकट आणि कठोर धार्मिक राजवटीने असंतुष्ट असलेले लोक बदलाची मागणी करत आहेत. म्हणूनच ६५ वर्षीय क्राउन प्रिन्स रझा पहलवी यांना पुन्हा सत्तेवर आणण्याची मागणी केली जात आहे. निदर्शक त्यांना धर्मनिरपेक्ष आणि लोकशाही पर्याय म्हणून पाहतात. तरुण आणि सामान्य जनतेचा असा विश्वास आहे की पहलवीच्या परतण्यामुळे इराणला आर्थिक स्थिरता, जागतिक स्वीकृती आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य मिळू शकते.
